تجهيزات تيراندازي با کمان:

             تجهيزات تيراندازي با کمان:             

تجهيزات تيراندازي با تيروکمان عبارتند از:
1 . کمان و زه کمان
2 . تير
3 . محافظ بازو
4 . جاي تير
5 . سيبل نشانه روي و سه پايه آن
6 . روکش سيبل
7 . مقر کمان
8 . لباس تيراندازي
9 . پارچه پشمي براي پاک کردن تيرها
10 .کيف حمل کمان
کمان و زه کمان:
براي تهيه کمان خوب حتما بايد با صاحب نظران فن مشورت نمود و طبق نظر آنان وسايل را خريداري کرد. کمانهاي امروزي از جنس فايبر گلاس ريخته گري، فولاد  لوله اي و پلاستيکهاي محکم ساخته ميشود.
قسمتهاي يک کمان:
الف ـ پشت کمان:ش
بعد از زه شدن کمان، پشت کمان به صورت محدب در مي آيد ودر مواقع تيراندازي به طرف هدف  مي باشد.
ب ـ قسمت داخل کمان:
به آن شکم کمان هم مي گويند که در مواقع تيراندازي به سمت کماندار است.
ج ـ قبضه کمان :
قسمتي از کمان است که کمان از آنجا گرفته مي شود و ضخامت آن طوري است که در موقع گرفتن دسته کمان، بين انگشت شصت و انگشت ميانه فاصله زِيادي نداشته باشد.

د ـ بازوهاي کمان:
بازوها از طرفين دسته شروع شده و به طرف دوسر بالايي و پاييني کمان از ضخامت آن کاسته مي شود و در انتهاي هر بازو، شاخکي وجود دارد که زه به آن متصل ميگردد.
ه ـ گلوگاه کمان:
محلي در دو انتهاي کمان که حلقه هاي دو طرف زه، هنگام زه کردن کمان روي آن قرار مي گيرند. بايد مراقب بود که گلوگاه کاملا گرد و صاف و لبه آن صيقلي باشد تا باعث ساييده شدن حلقه هاي زه نشود.
و ـ مقرسرتير:
مقر سر تير در مجاورت خميدگي انگشت سبابه قرار گرفته است و در بعضي موارد ماده سختي روي دسته کمان هم پيش بيني شده است که در هنگام تيراندازي تکيه گاه سر تير خواهد بود.
ز_ زه کمان:
معمولا از جنس نخهاي نايلوني باريک و مقاوم ساخته مي شود. لازم به ذکر است که زه کمانهاي اوليه از روده گوسفند ساخته ميشدند ولي انواع امروزي آن از جنس کتان، فوريتان يا داکرون ساخته ميشود.

انواع کمان:
 انواع کمانهايي که توسط کمانداران امروزي استفاده مي شود، عبارتند از:
1ـ کمان چهارخم (RECURVE):
اين نوع کمان از کربن ورق ورق شده و يا از فايبرگلاس درست مي شود که دو انتهاي آن به صورت منحني در آمده و به طرف پشت کمان انحنا دارند. براي مبتديان کمان بسيار خوبي بوده و مخصوص المپيک مي باشد.
2ـ کمان سلف (SELF):
معمولا از چوب خيلي راست، درست شده است.
3ـ کمان صاف (STRAIGHT):
تقريبا به طور کامل، مستقيم است، از فايبرگلاس يا کربن ورق ورق شده ساخته مي شود.
4ـ کمان بلند (LONG):
خيلي شبيه کمانهاي قرون وسطي است. فقط از چوب با يک دسته (در بعضي از موارد همراه مگسک) تشکيل شده است.
5ـ کمان ترکيبي(COMPOUND):
اين کمان بي شباهت به کمان RECURVE نيست. فرقي که با آن دارد استفاده از قرقره هايي است که به راندمان کار کمک کرده و اجزاي قابل تنظيمي را به وجود آورده اند اين کمان داراي دو قرقره در قسمت نوک کمان و در ابتدا فقط براي شکار از اين کمان استفاده ميشد. اين کمان از کمان RECURVE کوتاهتر است.

وزن کمان:
منظور از وزن کمان، وزن چوب و موادي که خود کمان را مي سازند نيست، بلکه منظور مقدار وزنه اي (پوند يا کيلوگرمي) ميباشد که اگر از وسط زه کمان آويزان بشود، فاصله زه کمان باندازه طول تير مناسب براي تيرانداز خواهد شد. براي روشنتر شدن اين مفهوم، کمانداري را در نظر بگيريد که معمولا تيرهاي cm71.12پرتاپ مي کند. اگر بگوييم وزن کمان اين کماندار حدود kg15.9 است، منظور اين است که اگر وزنه اي حدود kg15.9به وسط زه اين کمان آويزان شود، طول زه تا کمان، حدود Cm 71.12 مي شود.
اوزان توصيه شده براي افراد مختلف:
وزن کمان براي مبتديان از 35 تا 40 پوند(حدود kg15.9 تا 18.15)
حرفه اي ها بيش از 45 پوند(حدود kg20.41)
مسابقات صحرايي يا تيراندازي به هدف (داخل و خارج سالن) بين 35 تا 45 پوند( حدود kg15.9 تا 20.42)
و شکارچيان 45 تا 55 پوند( حدود kg20.42 تا 24.94) مناسب مي باشد.
تير:
خاصيت ذاتي تير در برد مسافتي آن تعريف مي گردد، تيرکمان از مواد گوناگوني ساخته مي شود که اگر راست، سبک و محکم ساخته شود نتيجه بهتري را بوجود خواهد آورد.
الف) انواع تيرها از نظر ماده سازنده:
مدل چوبي: که در کمانهاي بلند و براي مبتديان استفاده مي شود.
فايبر گلاس: که براي شکار و بازيهاي غير رسمي استفاده مي شود.
آلمينيومي: که براي تورنمنت هاي مختلف استفاده مي شود.
مدل آلمينيوم ـ کربني: (آلمينو کربني)

ب) انواع تيرها از نظر ساخت فيزيکي:
تيرهاي يکپارچه: که فقط از يک نوع ماده ساخته مي شود و براي مبتديان و در تيراندازي با کمانهاي سبک و در مسافتهاي کم مناسب مي باشد.
تيرهاي چند تيکه اي: که براي دوام و زيبايي بيشتر تير از روش ساخت چند تکه استفاده ميشود، اين تيرها براي کمانداران ماهر و کمانهاي سنگين و در مسافتهاي زياد مناسب مي باشد.
نکاتي در مورد ماهيت تيرها:

1ـ تيرهاي چوبي:
تيرهاي چوبي به آساني شکسته ميشوند و مراقبت کاملي نياز دارند. برخي تيرهاي چوبي از چوب فشرده طبيعي درست ميشود که مقاوم تر هستند. اگر چه اين تيرها سنگين تر و کندتر از چوبهاي فشرده نشده هستند، اما قابليت نفوذپذيري بيشتري دارند.براي مبتديان استفاده از تيرهاي سبک و فشرده نشده توصيه مي شود، چرا که مبتديان براي کسب مهارت بياز به پرتاپ تيرهاي سبک گران نمي باشند.
2ـ تيرهاي فايبر گلاس:
تيرهاي فايبرگلاس از تيرهاي چوبي با دوام تر هستند.از ديگر فوائد تيرهاي فايبرگلاس اين است که با هر کمانداري و در هر قد و قواره اي سازگارند.همچنين تيرهاي فايبرگلاس از تيرهاي چوبي منسجم تر ساخته مي شوند. اما عيب بزرگ اين تيرها اين است که به راحتي مي شکنند.
3ـ تيرهاي آلمينيومي ـ کربني:
تيرهاي آلمينيومي از نوع تيرهايي هستند که از تيرهاي فايبرگلاس و چوبي خيلي بادوام تر هستند. اين تيرها از آلياژهاي مختلف آلمينيوم و در شکلها و اندازه هاي مختلف ساخته مي شوند. اين مزيت موجب قابل استفاده بودن و مناسب بودن اين نوع تيرها براي هر نفر مي شود.از آنجائيکه اين تيرها به آساني صاف مي شوند و نوکشان عوض مي شود، مي توان مجموعه اي از اين تيرها را براي مدت طولاني نگه داشت.
?-تيرهاي آلمنيومي - کربني:
اين تيرها داراي مغز و هسته آلمينيومي و روکش کربني مي باشند. از تيرهاي آلمينيومي کوچکتر و سبکتر هستند و بيشتر براي تيراندازي در مسافتهاي خيلي طولاني و خارج از سالن استفاده مي شوند. 
قسمت هاي مختلف تير:
1ـ نوک تير (ARROW HEAD OR POINT):
قسمتي از تيراست که داخل هدف مي شود و اکثرا به شکل فشنگ مي باشد.
2ـ بدنه تير(SHAFT):
قسمت مياني تير است و تمام اجزاي تير به اين قسمت متصل است. اين قسمت براي کاربرد در کمانهاي بلند، از جنس چوب ساخته مي شود، در حاليکه بدنه تير براي کاربرد در کمانهاي (COMPOUND) يا (RECURVE)، از آلمينيوم يا کربن ساخته مي شود. آلمينيوم سنگين تر از کربن، اما ارزانتر مي باشد در حاليکه کربن سبکتر از آلمينيوم است و بسيار هم شکننده مي باشد. براي مبتديان توصيه مي شود که ابتدا از تيرهاي با بدنه چوبي استفاده کنند و در مرحله ي بعدي از تيرهاي آلمينيومي استفاده گردد و در مراحل بعدي که پيشرفت حاصل شد، مي توانند از تيرهاي آلمينيومي ـ کربني استفاده کنند.
3ـ پرهاي تير(VANES):
شامل سه پر مي باشد که در انتهاي تير قرار داده مي شود. اين پرها را در هنگام مسابقه و با توجه به شرايط مسابقه در روي تير قرار مي دهند. دقت شود که هر سه پر بايد بصورت عمود بر بدنه تيرقرار داده شود. محل نصب پرها دقيقاً در زير محل شکاف ته تير است. اين پرها از پلاستيک ساخته مي شوند. اما بعضي از تيراندازاني که از کمان بلند استفاده مي کنند، از پرهاي واقعي براي تيراندازي بهره مي برند.
4ـ شيار انتهاي تير(nock):
شکافي است که معمولا از جنس پلاستيک ساخته شده است و در عقب تير قرار مي گيرد که هنگام مسلح کردن کمان بايد زه داخل اين زائده قرار گيرد.
نکته:وزن نوک تيرها به(GRAIN) اندازه گيري مي شود. تيراندازاني که به هدف تير پرتاپ مي کنند بايد از نوکهاي سبک استفاده کنند(تيراندازي به سيبل) که وزن اين نوکها کمتر از 100GRAIN باشد شکارچيان بايد از نوک تيرهاي 90 تا 170 GRAIN استفاده کنند.
اندازه مناسب براي تيرهاي مورد استفاده:
طول تيرها بر اساس طول دست تيراندازان، متفاوت مي باشد اين طول بين 24 تا 30 اينچ(حدود 60.96 تا 76.2 cm) تغيير مي کند براي اکثر افراد به طور متعارف تيرهاي 26 تا 28 اينچ(حدود 66.4 تا 71.12 cm) مناسب مي باشد نحوه به دست آوردن طول تير مناسب براي هرفرد به اين طريق است که هنرآموز انگشتان دست چپ خود را نيم مشت کرده و در طرف چپ خود تا شانه بالا مي آوردو سرش را نيز به طرف هدف مي چرخاند. طول بين چانه تا بند اول انگشت سبابه،(در شرايطي که انگشتهاي سبابه و شصت نزديک هم قرار بگيرند) برابر با اندازه تير مي باشد. 
محافظ ساعد(ARM GU ARD):
اين وسيله به ساعد دست نگهدارنده کمان بسته مي شود تا از تماس زه با ساعد درهنگام تيراندازي جلوگيري کند .اندازه اين وسيله بايد مناسب با طول دست تيرانداز باشد تا مزاحمتي براي مچ دست، از يک طرف و قسمت خميدگي آرنج، از طرف ديگر ايجاد مزاحمت نکند. توصيه مي شود که جنس اين وسِله از چرم ضخيم باشد تا در صورت برخورد زه با ساعد، آسيبي نبيند

ورزش تیر وکمان زنان را شادابتر میکند

حرکت بدنی و ورزش موقعیتی را برای زنان به وجود می آورد که در آن شرایط آنها از مشکلات زندگی دور می شوند و در فاصله هایی متناوب و کوتاه فرصتی پیدا میکنند تا تجارب شاد و خوشایندی را بدست آورند. در ورزش تیر و کمان هنگامی که زنان تیر را از کمان رها می کنند با خوشحالی به فرایند حرکت تیر و برخورد آن با سیبل توجه وپژه ارند در نتیجه حالت خوشحالی و شعفی به زنان دست می دهد که وصف ناپذیر است لذا این موضوع اثر مستقیم در روان و روحیه زنان گذاشته و موجب شادابی زنان می شود.
برای اینکه هرکس بتواند با سلامت وتندرستی کامل از زندگی پر نشاطی بهرمند شود ،باید درتمام طول عمر خود به طور مرتب ورزش کند .البته نوع ورزش با سن و وضع جسمانی هر فردی ارتباط مستقیم دارد ولی به هر حال انسان درهر سنی به ورزش نیازمند است بیمارانی که از درد عضلات می نالند میتوانند با انجام ورزشهای به خصوص سلاکمت و شادابی خود را دوباره بدست آورند افراد سالم نیز به وسیله ورزش میتوانند اعتماد به نفس خود را بیشتر کنند و با بدنی سالم و روانی زیبا از زندگی خود لذت بیشتری ببرند.ورزش روزانه مرتب موجب میشود جریان خون در بدن انسان بهتر گردش کند در نتیجه ورزش خون بیشتری به عضلات میرسد.

حرکات عضلات و اندامهای بدن مانند ماساژی بر روی مویرگهای خون عمل میکنند ، تعداد تنفس افزایش می یابد و هوای بیشتری به نقاط مختلف ریه میرسد،میزان تنفس که در حال استراحت در حدود ۱۸ بار در دقیقه است،به هنگام ورزش امکان دارد به دو برابر برسد.زیاد شدن فعالیت بدن موجب افزایش اکسیداسیون در بدن میشود و این عمل موجب میگردد که گاز کربنیک به مقدار ۳ تا ۱۰ برابر از بدن خارج شود.ورزش،نیاز بدن به اکسیژن را زیاد میکند و در نتیجه گلبولهای قرمز خون در مغز استخوان بیشتر ساخته میشود که منجر به ازدیاد هموگلوبین میگردد پوست بدن در نتیجه تعرق نرم شده و حالت زبری خود را از دست میدهد.
بهترین اثر ظاهری ورزش بر روی اندامهای بدن آن است که آمادگی بدن را برای انجام دادن فعالیت های سنگین افزایش میدهد به این ترتیب قدرت عضلانی قلب افزایش می یابد و بدن خیلی دیر خسته میشود.همچنین ورزش مقاومت بدن را در مقابل بیماریها و خستگی ها افزایش میدهد.در واقع میزان قدرت قلب عامل مهمی استکه میتواند ادامه زندگی یا مرگ را در بسیاری از بیماران تعیین کند.البته سایر اندامهای داخلی بدن هم از ورزش بهره میبرند.افرادی که کار نشستنی دارند در احشاء و اعضای داخلی بدنشان معمولا مقداری خون به طور غیر عادی جمه میشود که همین مزاحم و مانع هضم و گردش خون میشود و رفاه و آسودگی بدن آنان را از بین میبرد.

از نظر آماری نسبت به تفاوت جنسی زنان و مردان و بیماریهای روانی آنها بسیار چشمگیرتر است و زنان بستری در بیمارستانهای روانی بسیار بیشتر از مردان هستند در حالی که ارتباط میان جنسیت و وضعیت روانی کاملا معکوس گزارش شده است.
در تحقیقات به عمل آمده ، به ظاهر زن بودن خود عاملی در ابتلا به بیماری روانی محسوب میشود و شانس بستری شدن زنان را دو برابر مردان نشان میدهد.وضعیت تاهل نیز بر میزان پذیرش در بیمارستانهای روانی تاثیر معناداری دارد و نسبت پذیرش زنان مجرد آمار پایین تری را نشان میدهد ولی تاهل زنان را کمتر از مردان محافظت میکند.در مشکلات اجتماعی و انحرافهایی نظیر جنایت،سرقت،مصرف مواد مخدر،بد رفتاری و حتی خود کشی تعداد مردان بیشتر از زنان است در حالی که ممکن است قاعدگی باعث بروز مشکلات هیجانی و روحی شود،اما ازدواج نقش و موفقیت اجتماعی یک زن را بیشتر از یک مرد تغییر میدهد.مادر شدن،احتمال رها کردن دایمی یا موقتی شغل و نقل مکان جغرافیایی ممکن است در ایجاد ناراحتی روانی اینگونه زنان،سهم بسیار مهمی داشته باشد. 

زنان تنها زمانی که ازدواج میکنند نسبت به ابتلا بیماری روانی آسیب پذیر تر از مردان میشوند.ازدواج ناموفق و موقعیت ناراحت کننده پس از آن برای زنان بسیار خطرناک است.خطر افسردگی در زنان به خصوص تحصیل کرده متاهل و بدون شغل،بیشتر از مردان است.تحرک بدنی،با افزایش احساس برانگیختگی کمک میکند تا سطح اعهتماد به نفس زنان میزان چشمگیری افزایش پیدا کند.تجارب مثبت به منزله یک منبع درونی کنترل نابسامانی های روانی،به گسترش بهداشت روانی زنان کمک میکند.ورزش موقعیتی را برای زنان به وجود می آورد که با راهسازی انرژی و مسیریابی مجدد،کاهش خستگی روانی و افزایش آمادگی جسمانی،شدابی عمیق تری را تجربه کند.

توناب کردن کمان

توناب کردن کمان
 

1-با تیر بدون پر       2- با روزنامه           3- توسط 6 تیر

 

1- با تیر بدون پر
در این روش 3 تیر پردار  و یک تیر بدون پر  را از فاصله 10 الی 18 متری پرتاب کرده و با توجه به شکل های زیر عمل می کنیم:

 

فنر پلانگر سفت شود	فنر پلانگر شل شود
ناکینگ پوینت پایین تر برود	ناکینگ پوینت بالاتر برود

2- تون آپ کردن توسط روزنامه:

ابتدا روزنامه ای را به شکل مربع بریده ، دور آن را مقوا گرفته و روی یک چهارپایه قرار می دهیم. چهارپایه را در فاصله 1 متری از سیبل ، به گونه ای که مرکز آن با مرکز سیبل در یک ارتفاع باشد قرار می دهیم.

تیرانداز در فاصله 5 متری از چهارپایه قرار گرفته و تیر را پرتاب می کند . اگر سوراخ ایجاد شده بر روی روزنامه به شکل          بود کمان نیازی به تون آپ کردن ندارد ، ولی اگر شکل دیگری داشته باشد به صورت جدول زیر عمل می کنیم:

 

 

رفع مشکل	شکل ایجاد شده
فنر پلانگر را شل تر  می کنیم
فنر پلانگر را سفت تر  می کنیم
ناکینگ پوینت را پایین تر می بریم
ناکینگ پوینت را بالاتر می بریم
ناکینگ پوینت را بالاتر و فنر پلانگر را سفت تر می کنیم
ناکینگ پوینت را بالاتر و فنر پلانگر را شل تر می کنیم
ناکینگ پوینت را پایین تر و فنر پلانگر را شل تر می کنیم
ناکینگ پوینت را پایین تر و فنر پلانگر را سفت تر می کنیم

 تون آپ کمان توسط 6 تیر:

در این روش تیر انداز در فواصل مختلفی از سیبل قرار گرفته و تیراندازی می کند.
ابتدا  تیر انداز در فاصله 15 متری سیبل ایستاده و سایت را طوری تنظیم می کند که پس از پرتاب ، تیر در وسط فیس قرار گیرد.
سپس سایت را به اندازهای پایین می آورد که تیر در پرتاب بعدی به بالاترین قسمت فیس  بخورد.
پس از پرتاب تیر اول از فاصله 15 متری بدون دست زدن به سایت تیر دوم را از فاصله 20 متری سیبل پرتاب می کنیم.

به همین طریق 4 تیر بعدی را به ترتیب از فاصله های 25 ،30 ، 35 و  40 متری پرتاب می کنیم.
پس از پرتاب با توجه به شکل های زیر عمل می کنیم:

 

فنر پلانگر سفت تر شود	کمان تون آپ است
بالشتک پلانگر را بیرون تر می بریم	فنر پلانگر شل تر شود
بالشتک پلانگر را داخل تر می بریم

10 مرحله تا پرتاب

The following sequence of figures shows the basic steps of shot execution. Although it is depicted as a sequence of separate events, you should execute these steps in one single smooth motion. Also keep in mind that these are Basic steps, individual adjustments are possible, but these are usually given by the instructor / trainer.

---

Step:1 Stance

            

* Put the tip of your toes against an imaginary straight line towards the centre of the target.
* Put your feet on both sides of the line. Put your feet about shoulder’s width apart. Try and relax.

---

---

---

Step 2: Finger Placement

            

* Place your fingers in such a way, that you hold the string with your index finger above the nock and your middle and ring finger under the nock.
* Hook the string between the first and second joint. Make sure that you maintain a deep hook.

---

---

---

Step 3: Bow Hand Placement

            

* The pressure of the bow should be distributed along the pressure line.
* The tips of your thumb and index finger may touch each other in a relaxed way.

---

---

---

Step 4: Extending the bow arm

            

* Bring the bow arm to shoulder height.
* The elbow of the bow arm should be turned away from the string.

---

---

---

Step 5: Drawing the Bow

             Draw the string along the bow arm

* Draw the string along the bowarm in a straight horizontal line to the anchor point.
* Draw with your back muscles, moving the shoulder blades towards each other.
* Stand straight up and relaxed.
* Keep both shoulders as low as possible.

---

---

---

Step 6: Anchoring

* The string should touch the middle of the chin.
* The index finger is placed under the chin.
* Keep your theeth together.

---

---

---

Step 7: Holding

             * Keep your back muscles under tension.
* Bow hand, draw hand and albow should form a straight line.
* Keep both the shoulders as low as possible.

---

---

---

Step 8: Aiming

* Aiming is done with the dominant eye. Shut the other eye.
* Keep the sight at the target.
* Keep the string a little left of the sight

---

---

---

Step 9: Release

* Keep pulling the shoulder blades towards each other, while relaxing the fingers of the draw hand
* A relaxed bow hand will automatically move backwards.
* Relax your bow hand. Let the bow drop.

---

---

---

Step 10: Follow Through

* The draw hand should be relaxed and near or behind your ear.
* Keep aiming untill after the arrow hits the target.

آشنایی با اصطلاحات لوازم تیراندازی با کمان

لغت Arc  در زبان انگليسي به معناي قوس و كمان است. لغت Arch به معناي تاق، قوس، هلال، قوس دادن و خم كردن، واژه Archer به معناي تيرانداز، Archery به معناي تير‌اندازي، واژه Architect  به معناي معمار و Architecture به معناي معماري است. اين واژه اخير كه معماري معنا مي‌شود در واقع در ترجمه دقيق‌تر به معناي "فن و هنر كمان‌زني" است.
از اين واژه‌ها و معاني‌اشان استنباط مي‌شود كه واژه قوس و كمان و تيراندازي و تاق از يك ريشه‌اند. اين موضوع كه واژه كمان و تيراندازي از يك ريشه هستند با توجه به شكل كماني كه در تير‌اندازي از آن استفاده مي‌شود، منطقي به نظر مي‌رسد.
از طرفي قوس و كمان و تاق از مفاهيمي هستند كه بارها در ادبيات به عنوان صفتي از آسمان ذكر شده‌اند. پس اين موضوع دور از ذهن نيست كه بتوانيم رابطه‌اي ميان واژه‌هاي آسمان و Arch  پيدا كنيم.
واژه آسمان به زبان عربي كه در فارسي هم بسيار استعمال مي‌شود، "عرش" است؛ به تشابه Arsh (عرش)  و Arch  دقت كنيد.
و اگر "ع" عرش را به "آ" تبديل كنيم، به واژه "آرش" مي‌رسيم كه كمانش خود نمادي از آسمان مي‌تواند باشد.

واژه انگليسي Archery به معناي تيراندازي در زبان فرانسوي به صورت Tir a larc و در زبان ايتاليايي به شكل Tiro con larco ديده مي‌شود. شناخت واژه Tir (تيري كه در تيراندازي از آن استفاده مي‌شود) در اين ميان جالب توجه است.
همچنين واژه انگليسي Archer به معناي تيرانداز در زبان لاتين به شكل Arcarius و واژه كمان به لاتين به صورت Arcus ديده مي‌شود. هر دو اين واژه‌ها و به ويژه واژه Arcus شباهتي به واژه "ارخش" (با تبديل كاف به خ و سين به شين كه كاملا منطقي است) و در نتيجه ارتباطي با "آرش" دارد.
 
توجه كنيد كه شهرت آرش به خاطر كمانداري و تيراندازي اوست و صفات آرش شيواتير و آرش كمانگير به تير و كمان وي اشاره مي‌كنند كه ويژگي بارز اين قهرمان به شمار مي‌روند.
جالب توجه است كه دو حرف اول واژه Arrow كه به معني تير است با دو حرف Archery و همچنين Arash(آرش) يكي است.
آرجون نام يكي از قهرمانان تيراندازي هندي است كه شباهتي به آرش دارد و باز هم مي‌بينيم كه حروف اول و دوم اين اسم نيز با حروف اول و دوم آرش يكي است.

با توجه به نمادشناسي در مضامين اسطوره‌ها نيز در مي‌يابيم كه رابطه‌اي ميان كمان آرش و آسمان برقرار است. چرا كه آرش براي پرتاب تير بر بالاي كوه مي‌رود و از آن‌جا كه كوه به آسمان نزديك است، رابطه بسيار نزديكي با آن دارد. در ضمن بعيد نيست كه رابطه ميان كوه و آسمان و كمان، بتواند نام قهرمان را نيز با آسمان پيوند ‌دهد. 

ARCHERY: تیر و کمان	FACE   : کاغذ هدف
BOW     :      کمان	RISER  :  قبضه
ARROW   :     تیر	FITA:فدراسیون جهانی تیرو کمان
LIMB       :  بازو	STRING  :زه
GRIP  :  جای دست	STABILIZER  :میله تعادل
REST      : تیر خواب	SIGHT  :دستگاه نشانه روی
CLICKER : تقه زن	ARM GUARD:  محافظ ساعد
CHEST GUARD: محافظ سینه	TAB:  محافظ انگشتان
QUIVER : تیر دان	PLUNGER:  فرو رفتن
RECURVE:  ساده	COMPOUND: مرکب

گذر زمان بر هنر تير و كمان

يروكمان يكي از قديمي‏ترين هنرهايي است كه هنوز تمرين مي‏شود . اين تاريخچه نه تنها شما را به سفر تكامل تدريجي تيروكمان مي‏برد ، بلكه با تاريخچه انسانها نيز آشنا مي‏سازد كه به طور قطع هردو اينها بهم پيوسته و متصل هستند . شواهد باستاني بودن اين ورزش در سراسر جهان پيدا شده‏ ، حتي در استراليا كه كمان هم استفاده نمي‏شده است.
اگرچه احتمال مي رسد تاريخچه تيراندازي به دوران سنگي (در حدود 000/20 سال قبل از ميلاد ) برسد . مردمان باستان در مصر چگونگي استفاده از تيروكمان را براي شكار و جنگ دست كم از 5000 سال پيش مي‏دانستند . در 1200 سال قبل از ميلاد شكارچيان عهد باستان از اقليتهاي آسيايي و سوري با استفاده از اين كمان هاي سبك در درشكه هاي دواسبه جنگي به رقيباني سرسخت در جنگهاي خاورميانه‏اي تبديل شده بودند . همسايگانشان آشوريها امپراطوري باستان در جنوب غربي آسيا از تيراندازي در همه جا زياد استفاده مي‏كردند . آنها تيرها را از انواع جنس هاي مختلف مي‏ساختند : پي ، شاخ و چوب . آنها هم چنين يك خم كوچك تيز به كمان مي‏دادند كه بسيار قدرتمندتر و كوتاهتر از نوع فعلي آن است كه حمل آن براي تيرانداز بر پشت اسب‏ شان بهتر بود . در چين تاريخچه تيراندازي به سلسله شنگ به سال 1766 تا 1027 قبل از ميلاد مي‏رسد . درشكه هاي دواسبه جنگي در آن زمان با يك تيم سه نفره مردان كه شامل راننده ، نيزه زن و تيرانداز بود ، وارد جنگ مي‏شدند . در طي روي كارآمدن سلسله چو 1027 تا 256 قبل از ميلاد ، افراد اصيل در زمين بازي ، مسابقات تيراندازي را به همراه موسيقي و فرستادن دروردهاي باشكوه به انجام مي‏رساندند . تيراندازي متمدن چين از قرن ششم به ژاپن معرفي شد كه اثرات آن بعدها شامل آئين ، رسوم و تكنيك ها نيز شد .
يكي از هنرهاي اساسي ژاپني كه به طور معمول شناخته شده بود كايوجا تسو (kyujutsu) (هنر كمان) كه امروزه به عنوان كايودو (kyudo) كه ادامه دهنده سنتهاي پيش است شناخته مي شود . بعد از مراسم عبادت ، تيراندازي با حركات سنجيده به هدف 36 سانتيمتري كه در قطر دايره واقع است از فاصله 28 متري پرتاپ مي شود . اندازه كمان 21/2 متر است و نوارهاي نازك شده از جنس چوب ياني هندي تهيه مي شود . در دوره يونانيان ـ روميان ، كيان براي شكار و كارهاي برجسته استفاده مي شده است البته به جز جنگ بنابر گفته روميان آنان داراي تيراندازي با روش ديگر تا قرن پنجم بوده اند كه تيراندازيشان به وسيله تركه هايي بوده كه از جلوي سينه پرتاپ مي شده اند ، در عوض تيراندازي از جلوي صورت داراي دقت و پرتاپ بيشتري است . اغلب ، حريفانشان داراي مهارتهاي بهتري بودند . به عنوان مثال پارتيزانها به عنوان اسب سوار مهارتهاي آويزان كردن خود را از اسب در حاليكه اسب شان چهار سفل مي تاخت به سمت عقب تيرانداي مي كردند را به دست آورده بودند .
خاور ميانه اي ها برتري خود را در وسايل تير و كمان و تكنيك در تيراندازي را براي قرنها به دست آورده بودند . آنها با كمانهاي آشوريها ((Assyrians و پار تي ها (Parthians) ، آتيلا (Attila) و هان (Hun) و تيراندازان تركيه اي (Turkish) با نتيجه بخشهاي زيادي از آسيا (Asia) و اروپا (Europe) به سربازان صليبي جواب دادند . براي آمريكائيان بومي ، كمان هم وسيله امرارمعاش و هم هستي و وجودشان قبل و در طي روزهايي كه انگليسي ها و سپس آمريكايي ها مستعمره شان را تاسيس كنند ، بود . هنوز اين موضوع در بعضي از كشورهاي قاره آفريقا وجود دارد.

تاريخچه تير و كمان در المپيك

تير و كمان ابتدا در مسابقات المپيك 1900 ، سپس 1920 ، 1908 ، 1904 به اجرا در آمد . در آن چهار مسابقه امكان رقابت مسابقه دهندگان در دفعات متوالي و برنده شدن با چندين مدال وجود داشت .
هيوبرت ون اين نيز van innis) (Hubert ورزشكار تيرو كمان در 1920 و 1900 بيشترين مدال را در تاريخ اين ورزش برده است ، شش مدال طلا و سه مدال نقره .
ورزش تيـــر و كمان در مسابقات المپيـــك 1972 بــــراي مـــردان و زنان و جان ويليانـر Jhon willians)) و دورن ويلبر (Doren wilber) آمريكايي كه مدال طلا را به دست آورده بودند ، با تشريفايي خاص دوباره معرفي شد . تيم هاي مسابقات هم براي بردن مدال در المپيك سئول 1988 به طور رسمي وارد اين مسابقه جهاني شدند.
مسابقات المپيك آتلانتا 1996تا برگزاري مسابقات المپيك آتلانتا در سال 1996 ميلادي هيچگاه اين همه تماشاچي قادر به ديدن مسابقه زنده تير وكمان از تلويزيون در 1996 نبودند آماري ارائه شده نشان مي دهد : در كشور بلژيك : 2 ميليون تماشاچي از كانال 2 تلويزيون فينال آتلانتا را تماشا كردند .در ايتاليا : 4 ميليون تماشاچي در طول يك برنامه زنده بازي فينال آتلانتا را تماشا كردند .و در آمريكا : 30 دقيقه از برنامه تلويزيوني جاستين هيوش را تماشا كردند .
براي مسابقه تيرو كمان 45999 بليط فروخته شدو54680 نفر تماشاچي مسابقات تير وكمان المپيك آتلانتا بودند . تيراندازان در طول مسابقات آتلانتا ثابت كردند كه اين يك ورزش واقعي است و گنجايش قابل توجهي در ايجاد نمايش و شور و هيجان دارد . فيتا از طرف اعضاي Ioc ، مجريان برنامه تلويزيوني ، روزنامه نگاران و هم چنين مردم قدرداني بسيار زيادي را دريافت كرد . پوشش تيراندازي آتلانتا برنده جايزه حلقه طلايي از طرف Ioc براي بهترين پوشش ورزشي المپيك شد .تاريخچه تيروكمان در ايران باستانبشر از روزگار قديم براي شكار و دفاع از خود به وسيله ابزاري مانند نيزه ، فلاخن و تيروكمان و... استفاده مي‏كرده است و تا قبل از اختراع تفنگ ، تيروكمان موثرترين سلاح براي شكار و رزم از راه دور بوده است . اهميت تيروكمان در تمدن بشري تا بدان پايه است كه دانشمندان امروزي، پيشرفت اوليه بشر را مديون پيدايش آتش، چرخ و تيروكمان مي‏دانند.
زرتشت در اوستا مي‏گويد : نخستين فلسفه آسايش بشر و حيات اجتماعي وي بر مبناي سلامت تن و روان قرار گرفته است و جامعه بيمار روبه نابودي است و تنها افرادي كه از سلامت تن و روان برخوردارند ، مي‏توانند جامعه اي سالم و پيشرو پديد آورند و در آن با آسايش و آرامش زندگي كنند و راز سلامت خود را در كم خوردن و ورزش مي‏دانستند . در نتيجه در پرتو ورزشهاي گوناگوني چون سواري ، تيراندازي ، شكار ، چوگان بازي و كوهنوردي و ... فرزندانشان را به زيور اين صفات نيكو مي‏آراستند و به تيراندازي و شكار اهميت زيادي مي‏دادند زيرا هم براي پرورش تن و هم براي دفاع لازم بود.
كمان در اوستا ثنور يا ثنون و ثنورتي و تيرايشو ناميده شده و از آن بسيار شاعرانه و همانند چكامه اي رزمي ياد كرده است .در تيريشت در پاره هاي 37 و 38 و نيز در شاهنامه فردوسي (به نقل از كتاب آثارالباقيه عن القرون الخاليه ابوريحان بيروني ) از آرش ، پسر دوم كي‏قباد و برادر كي‏كاووس سخن رفته است . وي به عنوان يك اسطوره و قهرمان ملي ياد شده است . بدين صورت كه جنگي ميان ايران و توران آغاز مي‏گردد كه سپاه ايران در مازندران محاصره مي‏گردد . نبرد ميان افراد افراسياب (شاه توران) و منوچهر پادشاه ايران به نتيجه اي نمي‏رسد . ايران براي تعيين مرز و آشتي ، پشنهاد پرتاب تيري از سپاه ايرانيان به جانب خاور را مي‏دهد . قرار اينگونه صورت مي‏پذيرد كه هركجا تير فرود آيد مرز ايران و توران خواهد بود . آرش كه بي‏نظيرترين كماندار عصر خود بود به ميدان فراخوانده شد . فرشته زمين (اسفنديار مذ ) به آرش گفت تا كمان را بردارد و تيري به جانب خاور پرتاب كند . آرش دانست كه پهناي كشور ايران به نيروي بازو و پرش تير او بسته است و بايد تمام توان خود را بكار گيرد . پس برهنه شد و بدن خود را به شاهنشاه و سپاهيان نشان داد و گفت :‌ من تندرستم و نقصي ندارم ، اما مي‏دانم كه چون تير از كمان رها كنم ، همه نيرويم با تير از تنم بيرون خواهد رفت و جانم فداي ايران خواهد شد . آن گاه آرش تيرو كمان را برداشت و بر قله كوه دماوند برآمد و تير را رها كرد تا در كنار رود جيحون بر درخت گردويي نشست . آنجا را مرز ايران و توران قرار دادند و به ياد آرش و تيرانداختن وي در سال دوجشن برگزار كردند . يكي جشن تيرگان كوچك (13 تير) روز تيرانداختن آرش و ديگري (14 تير) روز به اصابت نشستن تير . از آن خوانند آرش را كمانگير كه از آمل به مرو انداخت يك تير تو را زيبـد نه آرش را سواري كــه صد فرسنگ بگذشتي زساري
هرودت مورخ مشهور يوناني پيرامون وضعيت نظام تعليم و آموزش در ايران باستان مي‏نويسد : ايرانيان از 5 سالگي تا 20 سالگي سه چيز را مي‏آموختند : سواركاري ، تيراندازي و راستگويي. در كتاب منتخب رساله قوسيه در كنار آموزش هنر كمانداري ، اوصاف متعلم اين علم را بدين صفات به تفصيل نوشته اند : اول نيك نهاد ، دوم حق شناسي استاد ، سوم حريص نبودن ، چهارم راست گفتار ، پنجم خوش خلق ، ششم جوانمرد ، هفتم گشاده سينه و بخشنده ، هشتم عادل ، نهم قليل الكسل و كثير الطاعت ، دهم درازدست و صاحب قناعت ، و به كفران نعمت و بخيل طبيعت و شرير خصلت و كريه طلعت و بدطينت نباشد و نيز تيرانداز بايد كه هميشه به طهارت باشد و بي ‏طهارت به تيرو كمان و آلات تيراندازي دست نكند.
تير و کمان در اسلامتيروكمان در بسياري از اديان ستايش گرديده و بسياري از پيامبران با قائل بودن ارزشي والا براي آن ، خود با تيروكمان به جنگ پرداخته و از اين ابزار ارزشمند براي پيشبرد دين الهي خود سود جسته اند . كه از اين ميان مي‏توان حضرت اسماعيل (ع) و حضرت داود (ع) را نام برد و پيامبـــــر اكرم (ص) نيز با تمامي سلاحها از جمله تيروكمان جنگ مي‏فرمودند .
تيراندازي در اسلام بسيار مورد توجه بوده به حدي كه خود ائمه معصومين نيز در اين رشته ورزشي كه در واقع رزمي نيز هست شركت نمــــوده و حتي شرط بندي در آن را به خلاف اكثر موارد ديگر جايز مي‏شمردند .
پيامبر ضمن ترغيب و تشويق جوانان به مبادرت به تيراندازي در اين باره مي فرمايد : اي فرزندان اسماعيل تيراندازي كنيد كه پدرتان تيرانداز بوده است در تاريخ زندگي امام محمد باقر (ع) آمده است كه هشام آن حضرت را به دمشق فراخوانده و در مجلسي كه نظاميان و فرماندهان حضور داشته و تيراندازان بزرگ و چيره دست به تيراندازي مشغول بودند ، وارد مي‏كند ، سپس از وي مي‏خواهد كه تيراندازي كند . آن حضرت عذر آورد كه من پير شده ام و از من گذشته كه بخواهم تيراندازي كنم ، در صورت امكان مرا معاف داريد ولي هشام نمي‏پذيرد و تيروكمان را به امام مي‏دهد و امام با نشانه روي سيبل ، تير را به مركز هدف مي‏زند و تير دوم را به انتهاي تير اول و تير اول را تا نوك شكافته و در وسط خال مي‏نشيند . سپس تيرهاي سوم و چهارم تا هفتم هر كدام به انتهاي تير قبلي خورده و در وسط خال جاي مي‏گيرد كه اين مهارت بي‏نظير امام را در تيراندازي به حاضرين نشان مي‏دهد.سعدابن ابي وقاص از اصحاب رسول اكرم (ص) ، بهترين تيرانداز اسلام و عصر خود بوده است . كه در يكي از تمرين ها وقتي سعد تمام تيرهايش به مركز هدف مي‏نشيند ، پيامبر مي فرمايند : فداك ابي و امي ‍(اي سعد پدر و مادرم فداي تو باد) ، كه اين نوع رفتار پامير نشاندهنده آن است كه تيراندازي تا چه حد قابل اهميت بوده و پيامبر براي كمانداران ارزش زيادي قائل بودند و همواره آنان را مورد تشويق و تقدير قرار مي دادند

تاريخچه تاسيس فدراسيون تير اندازی با کمانرشته ورزشی ، ملی مذهبی تیراندازی با کمان در ابتدای تاسیس به صورت یک کمیته و انجمن تحت نظارت فدراسیون تیراندازی فعالیت خود را آغاز نمود و در ژوئن سال 1997 رسما به عنوان عضو فیتا معرفی شد.
در آبان ماه سال 1381 رشته تیر اندازی با کمان به صورت یک فدراسیون مستقل از فدراسیون تیراندازی جدا شد و آقای قاسمی به عنوان سرپرست موقت انتخاب شدند.
سپس در آذر ماه سال 1382 اولین دور انتخابات ریاست فدراسیون با کاندیداتوری آقایان محمد حسینی ، قاسمی ، رضا زمانی نژاد و خسرو شهبندی و کریم صفایی برگزار گردید که آقایان رضا زمانی نژاد و محمد حسینی به نفع آقای صفایی کناره گیری نموده و پس از برگزاری انتخابات آقای کریم صفایی کناره گیری نموده و پس از برگزاری انتخابات آقای کریم صفایی با کسب بالاترین آراء به عنوان اولین رئیس فدراسیون تیراندازی با کمان به مدت چهار سال منصوب شدند.

تاريخ تمدن کمانداري در ايران

کوروش با فتح سرزمین ماد فرمانروای تمام سرزمین هایی شد که آستیاگ بر آن ها حکومت می کرد، از جمله بیش تر سرزمین آشور، ارمنستان کوهستانی، سوریه در ساحل دریای مدیترانه و بخش های زیادی از فلات ایران. شاید الهام بخش او اعتقادش به سرنوشت ایزدی ایران بود. کوروش رویای توسعه بیش تر قلمرو خود را در سر می پرورانید، اما متوجه بود که برای تحقق این هدف به نیرومندترین و قابل انعطاف ترین سیستم های نظامی و سیاسی که تاکنون خاور نزدیک به خود دیده بود نیاز دارد؛ از این رو با پشتکار به توسعه و بهبود این دو سیستم در بقیه عمر پرداخت.
سیستم ارتش کوروش تا حد زیادی از سیستم نظامی آشوریان گرته برداری شده بود، گرچه او این سیستم را تغییر داد و تکمیل کرد. آشوریان تا حد بسیاری از تاکتیک های موثری که طی قرن ها در جنگ های خاور نزدیک مرسوم بود استفاده می کردند. این تاکتیک مبتنی بود بر استفاده از یک زوج تیرانداز، یکی نیزه افکنی که سپری بزرگ و سبک اما مقاوم از چرم و حصیر حمل می کرد و دیگری کمانداری که تیراندازی می کرد. نیزه افکن با دشمن درگیر می شد و سپر را به دست می گرفت. تیرانداز در پشت نیزه افکن پنهان می شد و رگبار تیر را به دشمن می بارید. ایرانیان به سپر «اسپارا» می گفتند و این واحدهای تاکتیکی را «اسپارابارا» (سپرباره یا سپردار) می نامیدند. معمولاً آشوریان این واحدها را در کنار هم در دو صف آرایش می دادند، صف اول از سپرداران و صف دوم از تیراندازان. کوروش به عمق و نیز به تعداد کمانداران نسبت به هر سپر افزود و تمرکز سنگین تری از تیراندازان به وجود آورد.

سازمان اولیه پیاده نظام پارسی براساس سیستم اعشاری یا ده دهی بود. چنان که دانشمند کلاسیک نیک سکوندا (Nick Sekunda) توضیح می دهد:
ارتش ایران از هنگ های هزار نفری تشکیل می شد. اصطلاح پارسی باستان این هنگ ها «هزارابام» بود... فرمانده هر هنگ را «هزار پاتیش» می گفتند؛ هر هنگ هزار نفری به ده «صاتابا» یا فوج صد نفری تقسیم می شد. فرمانده هر «صاتابا» یک «صاتاباتیس» بود که به نوبه خود هر «صاتابا» به ده «داتابا» مرکب از ده مرد تقسیم می شد. «داتابام» (یا جوخه ده نفری) کوچک ترین واحد تاکتیکی پیاده نظام بود که به ستون یک به میدان نبرد فرستاده می شد. «داتاپاتیس» (یا سرجوخه ده نفری) در جلوی ستون قرار می گرفت و یک «اسپارا» (سپر) حمل می کرد. در پشت او بقیه «داتابام» (افراد جوخه) به صورت یک ستون نه نفری می ایستادند و هر مردی به کمان و شمشیر کج مسلح بود. معمولاً «داتاپاتیس» یک زوبین سبک کوتاه شش پایی به دست می گرفت و فرماندهی و نیز حفاظت از بقیه جوخه (داتابام) را بر عهده داشت. با وجود این گاه تمام افراد «داتابام» مسلح به کمان بودند و «اسپارا» (سپر) مانند «دیواری» در جلوی ستون از آن ها محافظت می کرد و امکان می داد که همه افراد «داتابام» با دست باز به تیراندازی یا شمشیر زنی بپردازند.
سیستم اعشاری برای واحدهای بزرگ تر از هنگ های هزار نفری نیز مورد استفاده قرار می گرفت. ارتش های بزرگ از واحدهایی مرکب از ده «هزارابا» یا ده هزار تن تشکیل می شدند. اصطلاح فارسی باستان این گروه های بزرگ از بین رفته ولی به یونانی به آن ها myriad (معادل «بیور» فارسی در شاهنامه) می گفتند. مهم ترین واحدهای «ده هزار تنی» (یا «بیور») ایرانی گروه های نخبه ای بودند که گارد شاهنشاهی را برای محافظت از شخص شاه تشکیل می دادند. بهترین سربازان ارتش در این گارد که به «آمرتکا» (بی مرگ یا «هنگ جاوید») معروف بود خدمت می کردند؛ از این رو به آن ها هنگ جاوید می گفتند که به محض کشته شدن یا مرگ یکی از افراد آن، فرد دیگری جانشین او می شد.
سربازان ایرانی چه می پوشیدند هرودوت در کتاب تواریخ خود شرح مختصری درباره جامه و سلاح پیاده نظام ایران ارائه می دهد:
لباس این سپاهیان مرکب است از کلاه نرم نمدی، ردای گلدوزی شده آستین دار، زرهی با زنجیرهایی شبیه به فلس ماهی که مانند کت روی ردا می پوشیدند و شلوار. به عنوان سلحه یک سپر حصیر بافت سبک، یک تیردان یا ترکش، زوبین های کوتاه، کمانی سخت و محکم با تیرهایی از جنس نی و خنجرهایی آویخته به کمر داشتند. کوروش افزون بر پیاده نظام از واحدهای تاکتیکی نوع دیگری نیز استفاده می کرد. نخست او متکی به سواره نظامی بود که به صورت هنگ های مادی، یعنی چابک سواران بسیار ماهر که در خاور نزدیک بی نظیر بودند، سازمان یافته بودند. اما با گذشت زمان سپاه نخبه ای از رزمجویان سوار از میان نجیب زادگان ایرانی تشکیل داد. هم چنین از تکیه گاه اصلی ارتش قدیمی آشور یعنی از واحد ارابه رانان استفاده کرد ولی چنان اصلاحاتی در آن جا انجام داد که آن ها می توانستند مهیب ترین حمله را مستقیماً به صفوف دشمن وارد آورند. گزنفون مورخ یونانی قرن چهارم ق.م در گزارش خود از زندگی کوروش می نویسد:
او ارابه هایی جنگی ساخته بود که چرخ های نیرومندی داشتند و به آسانی شکسته نمی شدند؛ این ارابه ها محورهای بلندی داشتند و می توانستند در هر جاده با هر پهنایی حرکت کنند بدون آن که واژگون شوند. اتاقک مخصوص ارابه ران از الوارهای نیرومند به شکل برجک هرمی ساخته شده بود و بلندی آن به اندازه ای بود که ارابه ران می توانست به آسانی اسب ها را هدایت کند؛ به علاوه بجز چشم ها سراسر بدن هر راننده زره پوش بود. افزون بر این در دو طرف محور چرخ ها داس های (یا تیغه های) فولادی نصب شده بود... چنان که در قلب صفوف دشمن آن ها را به این سو و آن سو پرتاب می کرد.

کوروش (نشسته بر تخت سلطنت) شورای جنگی را به یکی از اتاق های دربار فراخوانده است.

به طور کلی خدمت در واحدهای سواره نظام، پیاده نظام و ارابه رانی برای تمام مردان ایران، هم برای نجیب زادگان و هم افراد عادی، اجباری بود. هر فرد مذکر بیست تا بیست و چهار ساله موظف بود دوره آموزش جنگی ببیند و در نبرد شرکت جوید. بسیاری نیز برای مدت زیادی که تا پنجاه سالگی طول می کشید در ارتش می ماندند.
کوروش هم چنین سازمان سیاسی امپراتوری خود را براساس الگوی آشوریان به وجود آورد گرچه تغییرات اساسی مثبتی در ان ایجاد کرد. آشوریان قلمرو خود را به ایالاتی تقسیم بندی کرده بودند که هر کدام را فرمانداری اداره می کرد و مستقیماً به شاه در نینوا گزارش می داد. کوروش نیز به همین شیوه ساتراپی ها را به وجود آورد که هر یک شامل یک واحد جغرافیایی و فرهنگی متشکل از ملت مغلوب می شد. ساتراپ یا شهربان که به معنای «حامی قلمرو پادشاهی بود» و به اداره ساتراپی گماشته می شد قدرت زیادی داشت؛ قدرتی که تقریباً مشابه قدرت شاه در مرکز بود گرچه کوروش بر قدرت آن ها نظارت می کرد. ساتراپ اجازه داشت سپاهیان محلی را برای اداره شهربانی ایالت خود فرماندهی کند، ولی منشی او، که یک افسر امور مالیه بود و فرمانده پادگان سلطنتی در پایتخت او، گزار امور را مستقیماً برای شاه می فرستادند. کوروش به عنوان یک اقدام دیگر، شبکه ای از جاسوسان در ایالات داشت که اخبار مهم رویدادهای مناطق دوردست را برای او ارسال می کردند. 

اين مطلب خلاصه اي  از مقاله "سرگذشت سکه " است که توسط سايت موزه ملي ايران منتشر شده است( عکس ها توسط اينجانب تهيه شده است):

در سال 546 ق.م کوروش هخامنشي کشور ليدي را تسخير نمود و اکثرمناطق يونانى نشين را تحت سلطة خود درآورد وبجزکشورليدى به نواحى متصرفاتي که در آنها ضرب سکه رايج بود اجازه داد که مثل قبل به ضرب سکه هاى محلى ادامه دهند و تنها ضرب سکه هاى کروزوئيد را متوقف نمود. کوروش هخامنشي( 550-530 ق .م ) با اينکه متوجه لزوم سکه و تأسيس ضرابخانه شده بود ولى مرگ به او اين فرصت را نداد. لذا داريوش هخامنشي (522-486 ق .م )اولين کسي بود که درايران بضرب سکه اقدام نمود. وى سکه هاى طلا و نقره بنامهاى دريک Daric و شکل ياسيگلس Siglos)) به ترتيب به وزن 41/8 گرم و 6/5 گرم ضرب نمود. بر روى سکه تصوير شاه هخامنشي به شکل کماندار پارسي ديده مي شود که به علامت نيايش خداى بزرگ اهورمزدا، زانوزده وکمانى رادرحال کشيدن زه و دردست ديگر نيزه اى دارد.در پشت سکه نيز چند فرورفتگي مشاهده مي شود . همچنين سکه اى از داريوش سوم بدست آمده است که بجاى نيزه خنجرى را بدست گرفته است . سکه هاى اوليه هخامنشي بنام سکه هاى شاهي معروف بوده است .قدرت مالى هخامنشيان بسيار زياد بوده بطوريکه مزدهرسربازخازجي که براى ازتش ايران کار ميکرده است يک سکه طلا (دريک ) در ماه بوده است .

            

 

 

از انواع ديگر سکه هاى هخامنشي سکه هاى سلاطين و امراى تابع مانند شاهان قبرس وفينيقيه و امراي کاري ، ليسى، آراد مي باشند که مدتها زيرنظر دولت هخامنشي درآمدند و استقلال داخلي پيدا کرده و سکه ضرب نمودند. از سکه هاى بسيار جالب سکه هاى صيدا را ميتوان نام برد. دريک طرف اين سکه نقره نقش کشتي جنگي و در طرف ديگر نقش اردشير سوم هخامنشي را سوار بر گردونه اى بسيار زيبا ميبينيم (358-326ق .م ) . بر سکه نقره ديگرى نقش اردشير دوم کمان بدست ايستاده و در پشت سکه نقش کشتى جنگي با بادبان نقر شده است (74ه4-358 ق .م )که با مشاهده اين سکه ميتوان به تاريخ دريانوردي ايران در دوره هخامنشي و وضع کشتي هاى جنگي و اهميت آنها پي برد.

 از سکه هاى شاهان باختر(250 ق .م ) که بر ايالات شرقي حکومت ميکردند نمونه هاى جالبي وجود دارد که هر يک نشان دهنده وضع اجتماعي ، اقتصادي ، تاريخ ، هنر و فرهنگ آن سرزمين است .سکه هاى اشکاني مدارک با ارزشي ميباشند که نه تنها وضع اقتصادي آن دوره را معرفي ميکند بلکه تاريخ 500 سال شاهنشاهي بزرگ ايران را از جهات مختلف بررسي ميکند. در دوره اشکانيان دادوستد بوسيله سکه هاى نقره ، مس و برنز انجام مي پذيرفت و سکه طلا تا بحال از آنها ديده نشده است . شاهان اشکاني به آرايش مو و ريش توجه خاصي داشتند و از روى نقوش سکه ها ميتوان به طرز آرايش آنها پي برد ، برگردن تمام آنها گر دن بند مرواريد از يک تا 4رديف آويخته شده است .پادشاهاني که دوران سلطنت آنها طولاني بوده است به خوبي تغييراتي که براثرگذشت زمان در چهره آنها پديدار شده است را ميتوان مشاهده نمود. بر روى سکه ها تصوير نيم من يا تمام رخ شاه به طرز دقيقي حکى شده است و بر پشت سکه ها معمولا نقش ارشک موسس اين سلسله نشسته بر روى سکويى قرار دارد که کمان بدست گرفته است و اين بپاس احترامي است که آنها نسبت به موسس خاندان خود ابراز ميداشته اند.

کمانداری در ارتش پر افتخار هخامنشي

در سال 556 پيش از ميلاد  کوروش بزرگ پادشاه هخامنش از افق کشور پارس طلوع نمود و در پرتو فروغ درخشان وجود او امپراطوري با شكوهي تشکيل گرديد که تا آن زمان چشم روزگار نظير آن را نديده بود. شالوده‌ارتش ايران نيز در همان وقت به دست تواناي آن شاهنشاه بزرگ ريخته شد و در اثر فداکاري و جان بازي همان ارتش بود که حدود و ثغور کشور پهناور او همواره در طول چند قرن از تجاوز بيگانگان محفوظ ماند.

 سپاه پياده

بنا به گفته گزنفون، تاريخ‌نگار يوناني، موقعي که کوروش بزرگ فرماندهي ارتش پارس را به عهده گرفت، دسته‌ي اصلي ارتش ، پياده بود که بيش‌تر براي رزم از دور بار آمده و به تير و کمان و زوبين و فلاخن مسلح بود. کوروش براي ايجاد و تقويت روح جنگاوري، به سي هزار نفر از سربازان پارسي که مطابق اصول تربيت کشور پارس داراي خصايل سپاهيگري برجسته‌ايي بودند، دستور دادند اسلحه خودشان را به نيزه و شمشير تبديل كنند و به مبارزه از نزديک و رزم تن به تن خو بگيرند.

اهميت زه در ارتش امپراتوري هخامنشي

کتيبه داريوش بزرگ، نشانگر نظم اخلاقي هخامنشي و به دور از خشونت است. (کمان) سلاحي فقط پرتابي است و بر خلاف نيزه، تا فاصله اي دور هم پرتاب ميشود و ساخت آن نيازمند مهارت در فن خاصي است. (زه کمان) چنان اهميتي داشت که آن را از روده گاو قرباني براي مهر (خداي جنگ و روشنايي)ميساختند.مزيت کمان بر نيزه اين است که کمان تيرهاي زيادي را پرتاب ميکرد. اگر به تصاوير دوره اشکاني بنگريم، ميبينيم که خداي مهر، (به عنوان نماد اين دوران) نيز کمان بدست دارد.

            

پيکر تراشي کمان در دوره هخامنشي

در تخت جمشيد معماران هخامنشي  تراش گوشواره و سر و زه و بدنه ی کمان سرباز بالا، در مقایسه با کمان سرباز زیر، از جمله ی نقوش دیوار شمالی بنای سه دروازه، متفاوت کار کرده اند . چرا که يکي سرباز پارسي است و ديگري سرباز ماد .

نقش تير و کمان در مهر داريوش کبير

در زمان داريوش کبير براي ارسال فرامين پادشاه ، در انتهاي دستور از مهر مخصوص پادشاه استفاده مي کردند.روي اين مهر عکس داريوش کبير روي يک ارابه جنگي است که شاه با تير و کمان شيري را هدف قرار داده است. به شير هم چند تير اصابت نموده .با ديدن اين مهر مي توان به اهميت تير و کمان در ايران باستان پي برد . براي داريوش کمانداري جرء مهمترين کارهاي زندگي جهت آموزش به سپاهيان محسوب مي شد . لذا  لشکري داشت به نام کمانداران پارسي که فرمانده اين لشگر با فرمانده لشگر نيزه داران متفاوت و داراي ضوابط خيلي سختي بود.

مهر استوانه اي داريوش کبير: روي اين مهر به خط ميخي و سه زبان نوشته شده : " منم داريوش ،پادشاه بزرگ" محل کشف اين مهر در معبد آمون در کشور مصر است . اما محل نگهداري آن در موزه لوور پاريس است.

نقش تير و کمان در سنگ نگاره‌هاي ايران باستان در شهرستان گلپایگان

سنگ نگاره‌ها يا هنرهاي صخره‌اي کهن‌ترين آثار تاريخي و هنري به‌جامانده از بشر هستند. به تعبيري بستر به وجود آمدن حروف رمزي، خط، تبادل پيام، زبان، تاريخ، اسطوره‌ها، هنر و فرهنگ از سنگ نگاره‌هاست و آنها از بهترين ابزارهاي رمزگشايي ماقبل تاريخ هستند، سنگ نگاره‌هاي ايران غالبا در دامنه زاگرس و جا مانده تمدن‌هاي پيشا تاريخي هستند. تاکنون بيشتر سنگ نگاره‌هاي ايران در محدوده خمين (تيمره) کشف شده بودند. اما به تازگي محوطه‌اي باستاني با تعداد زيادي از سنگ نگاره‌هاي پيش از تاريخ ، در شهرستان گلپايگان کشف شده است.

تعداد زيادي نقوش شبيه به سگسانان و گربه سانان، چندين مورد انسان سوار بر اسب، چند مورد انسان در حال شکار، تير اندازي با کمان، انسان به همراه نوعي از کمند که داراي دو ريسمان است

تير و کمان و هنر ساسانيان

در زمان شاپور دوم ،  علاوه بر اينکه در هنگام جنگ از تيرو کمان استفاده مي کردند از آن براي امرار معاش نيز استفاده فراواني صورت مي گرفت . پادشاه گروهي را براي شکار آماده مي کرد سپس وارد دشت ها و جنگل ها مي شد و شکار را در گوشه اي محاصره کرده و توسط تير و کمان آن را مورد هدف قرار مي دادند.

ظرفی با نقش برجسته ی شاپور دوم در حال شکار شیر، سده ی چهارم، موزه ی ارمیتاژ

ظرف نقره ای با نقش شکار قوچ، سده ی پنجم ب.م.، موزه ی متروپولیتن

تير و كمان به نشانه جنگجويي و پيروزي آشوريان

دراين دو نگاره كه از الواح بابل نوشته « ادوارد شي يرا » ترجمه علي اصغر حكمت برداشته شده است، خداي آشور ديده ميشود كه در يكي تير و كماني به نشانه جنگجويي و پيروزي آشوريان در دست دارد و در ديگري چهره مهر و نيرو و توانايي و پادشاهي در دست اوست كه آن را از آيين مهري ايرانيان گرفته اند و خداي آشور در ميان گرده خورشيد پيداست و چنانكه ميدانيم آشوريان « شِمِشْ » يا خورشيد را خداي خويش ميدانستند .

 

 

 

از خورشيد در يشت‏ها با نام اروند اسب يا دارنده اسب تيز رو ياد شده است و آن نشانه تيز روي خورشيد است و آشوريان آن را تيزپرواز ميدانستند و بدان روي براي وي پر و بال كشيدند تا پرواز آن را در آسمان نشان دهند.

در  نگاره زیر كه از نيمه دوم هزاره سوم پيش از ميلاد، از آكاد به دست آمده است و اكنون در موزه بريتانيا است، نجات خداي خورشيد توسط یک کماندار ديده ميشود .

 انواع جوامع پیش از امروز را می توان در سه گروه اصلی تقسیم بندی کرد: شکارگران و,جوامع کشاورزی یا شبانی و تمدن های غیرصنعتی یا دولتهای سنتی.

جوامع شکارگر ( تیر و کمان )و گرداورنده خوراک

                                

نخستین نوع جامعه انسانی مرکب از شکارگران و گرداورندگان خوراک بود. این گروه ها معاش خود را تنها از راه شکار و گرداوری گیاهان خوراکی تامین می کردند.این جوامع از 500000  سال پیش وجود داشته اند و امروز 0.001 جمعیت جهان را به خود اختصاص می دهند که نشان از حرکت به سوی نابودی این شیوه زندگی دارد.  صرف کهنگی و اضمحلال ساختاری نباید ما را از تامل در برخی جزئیات آن باز دارد.مانند این نکته که در جوامع شکارگر در مقایسه با سایر جوامع بزرگتر نابرابری بسیار اندک دیده می شود.به دلیل دارائی های اندک اعضای جامعه -که تنها شامل وسایل شکار و خانه سازی و پخت و پز و در مجموع آنچه لازمه رفع تنها نیازهای اولیه انسان است می باشد- برتری مالی بطور محسوسی وجود ندارد.تفاوتهای مقام و مرتبه تنها محدود به سن و جنس است و وظایف شکار و مراقبت از کودکان و حل و فصل مشکلات بر همین اساس بترتیب بین زنان و مردان و  ریش سفیدان تقسیم می شود.
این گروه ها اغلب قلمرو ثابتی دارند و بطور منظم در حول و حوش آن مهاجرت میکنند.

تاريخچه

تير اندازي ورزشي متعلق به عصر حجر ، تيراندازي يکي از قديمي ترين ورزشهايي است که هنوز هم در سطح وسيع انجام ميشود. در اينجا نمي خواهيم شما را به زماني ببريم که انقلاب تير اندازي انجام شده، بلکه مي خواهيم از تاريخ بشر و انسان بگوييم. شاهدان قديمي که تيراندازي را از زمانهاي بسيار دور انجام ميدادند شايد بتوان تاريخ انجام آنرا به "عصر سنگي" نسبت داد (در حدود 20000 سال قبل از ميلاد مسيح). مردمان اوليه زماني که در مصر باستان زندگي مي کردند از تير و کمانهاي ابتدايي استفاده مي کردند که قدمت استفاده از اين ابزار به چيزي حدود 5 هزار سال پيش از شروع اولين نشانه هاي جنگاوري در روي کره زمين بر مي گردد. در چين قدمت تير اندازي به زمان حکومت سلسله شانگ (Shang - در حدود سالهاي 1027 تا 1766 ) بر مي گردد. در زمان جنگ ارابه اي هر تيمي از سه مرد تشکيل مي شد، يک راننده ارابه، يک نيزه دار، و يک تير انداز. در زمان حکومت ژو Zhou  از 256 تا 1027 قبل از ميلاد، خاندان سلطنتي در مسابقات تير اندازي شرکت مي کردند که با مراسم جشن و موسيقي و ... همراه بود. گسترش در آسيا هنگامي که چيني ها در قرن 6 ميلادي ژاپني ها را با تير اندازي آشنا کردند، اين مساله تاثير برجسته و شگرفي روي رسوم و سنن مردم آسياي شرقي گذاشت. يکي از هنرهاي رزمي ژاپني ها به نام Kyujutsu (کمان و نيزه) که امروزه در اين کشور با نام کيودو (Kyudo) يکي از روشهاي کمان داري است، از ورود تير اندازي در همان دوران سرچشمه گرفته است. کيدوي مدرن و پيشرفته يکي از متدهاي پيشرفت و بهبود فيزيکي، ذهني و روحي است. در دوران Greco-Roman، کمان و نيزه بيشتر براي شکار و کارهايي از اين قبيل مورد استفاده قرار مي گرفت تا جنگ و ستيز و خونريزي! تيراندازان در مواقع ديگر سال در کار گاه هاي کوزه گري و سفالگري ديده مي شدند. البته اين شاخه ورزشي به سرعت در آسياي شرقي و کشورهاي مجاور آن توسعه يافت. آشوريها و پارتها جزو کساني بودند که در توسعه اين ورزش رزمي گامهاي بلندي برداشتند. از آتيلا اسطوره تير و کمان در سده هاي پيشين، هنوز به نيکي ياد مي شود. اساطير تير اندازي در قرنهاي پيشين محبوبيت تير اندازي به قدري بود که حتي تاثير آن را در ادبيات قومي و شعر سرايي هم ميتوان ديد. حتي در تصوير سازي هايي مانند رابين هود که از معروف ترين و مطرح ترين چهره هاي اين عرصه به شمار مي رفت.

در خصوص تاريخچه ورزش در ايران بايد گفت ، در ميان كشورهاي مشرق زمين بي گمان ايران تنها كشوري بود كه بيشترين اولويت را به تربيت بدني و ورزش مي داد .
هرودوت مورخ مشهور يوناني مي نويسد : ايرانيان از پنج سالگي تا بيست سالگي سه چيز را مي آموختند 1- سواركاري 2- تيروكمان 3 - راستگويي  جوانان تمرينات روزانه را با پرتاب سنگ و پرتاب نيزه و دويدن آغاز مي كردند ، شكار و سواركاري دو فعاليت معمول و رايج آنها بود .
در خصوص بحثي در فقه اسلامي در زمينه مسابقه و شرط بندي در ورزش آمده است تحت عنوان ( سبق و رمايه ) كه سبق يعني پول اسب دواني حلال است و رمايه ايجاد آمادگي رزمي و نظامي هرچه بيشتر در مسلمان است كه منظور ورزش اسب دواني و تيراندازي است كه تنها دو رشته اي است كه مي تواند با شرط بندي انجام گيرد البته علما گفته اند احتمالا اسلحه هاي جديد و مدرن امروزي نيز جواز شرط بندي دارد .

تيراندازي در اسلام :
تيراندازي در اسلام بسيار مورد توجه بوده است به حدي كه خود ائمه معصومين (ع) نيز در تيراندازي با كمان شركت مي نموده و حتي شرط بندي مي كردند از جمله امام صادق (ع) در تيراندازي شرط بندي مي كردند .
از تاريخ زندگي پيامبران (ص) و امامان (ع) نيز مي خوانيم امام محمد باقر (ع) ، حضرت داوود (ع) ، حضرت ابراهيم (ع) ، حضرت محمد (ص) و حضرت امام صادق (ع) تيرانداز بوده و به تيراندازي اهميت فراواني مي داده اند .
پيامبر اسلام (ص)ضمن ترغيب و تشويق مسلمانان به تيراندازي در اين باره مي فرمايد : « اي فرزندان اسماعيل تيرانداري كنيد كه پدرانتان تيرانداز بوده است »
اسلام نيز تيراندازي را يكي از وظايف پدر نسبت به پسر مي داند . پيامبر اسلام (ص) در اين باره مي فرمايد «حق فرزند بر عهده پدرش اين است كه به او نوشتن ، شنا كردن ، تيراندازي را آموزش دهد ، روزي او را تنها از راه حلال  تهيه نمايد »
اسلام تيراندازي را ولو به قصد سرگرمي باشد جايز شمرده و آن را يكي از بهترين سرگرميها براي انسان با ايمان مي داند . پيامبر اسلام (ص) فرموده : به تيراندازي روي آوريد زيرا يكي از بهترين سرگرميهاي شماست .
امام صادق (ع) فرمود : « تيراندازي ، تيري از تيرهاي اسلام است » و همچنين مي فرمايند « كسي كه پس از آموختن تيراندازي آن را ترك كند مسلمان واقعي ندانسته و در زمره كساني مي داند كه نعمتي از نعمتهاي خدا را كفران نموده اند »

تيراندازي در دوران باستان بصورت تيراندازي با كمان بوده است . در بازيهاي المپيك نيز به همين صورت انجام مي گرفته‌،‌‌ حتي در اوايل دوره المپيكهاي نوين نيز مسابقات نيراندازي با كمان انجام مي گرفت .
تا اينكه در سال 1872 اولين مسابقه تيراندازي در كريدمور امريكا برگزار شد و در سال 1886 اولين فدراسيون تير اندازي در فرانسه تشكيل شد . در سال 1887 دانيل مريوان رئيس ديوان كشور فرانسه اتحاديه بين المللي تيراندازي را تشكيل داد . شرايط نام نويسي در اين اتحاديه آن بود كه يك سكه پنج فرانكي نقره را در هوا با طپانچه بزنند . تيراندازي اولين بار در بازيهاي المپيك 1986 در آتن منظور گرديد

تيروکمان در قديم الايام وسيله شکار حيوانات ويک ابزار دفاعي  براي انسان بوده است. به طور کلي و دقيق نمي توان گفت که مردمان کدام قوم و در کدام سرزمين آن را اختراع کرده اند. اما بدون شک تاريخ استفاده از اين وسيله به پنج هزار سال قبل از ميلاد ميرسد.کمان گيران همواره در ادبيات، هنر، اساطير، گويشها، داستانهاي حماسي و انسان شناسي گذشته مطرح بوده اندو در تمدنهاي بزرگ باستاني همچون ايران، مصر، چين، يونان و روم از آنها ياد شده است."هومر" داستانسراي نامي يونان (حدود قرن نهم پيش از ميلاد) در کتاب خود اينگونه عنوان کرده است:" در فتح شهر َ تراوا َ سربازان يوناني از تيروکمان استفاده ميکردند."
در تاريخ  باستان، ايرانيان و مصريان داراي بهترين تيراندازان جهان بوده اند و در ارتش اين دو امپراتور، از تيروکمان استفاده ميشد.
تيراندازي با کمان بين ايرانيان از جايگاه خاصي برخوردار بوده است و در اعياد و جشنهاي گوناگون، پير و جوان با کمال مهارت خود را به نوعي به عرصه ظهور مي نشاندند.
در کتاب حماسه ملي شاهنامه فردوسي اشعاري وجود دارد که حاکي از نقش تيراندازي در بين ايرانيان قديم و جنگهاي آنان بوده است و بارها از حاکمان، دليران و رزم آوراني نام مي برد که در هنگام بزم و شکار، براي سرگرمي خود و مشاهده قدرت و مهارت شاهزادگان و ديگر نام آوران ،مسابقاتي را تشکيل داده و برندگان را مفتخر به دريافت جوايز خواص مي کردند.
در داستان حماسي رزمي آرش کمانگير، چنين مي خوانيم:
منم آرش، کمانداري کمانگيرم
مرا تير است، آتش بر
مرا باد است، فرمانبر
تيراندازي با کمان يکي از ورزشهاي ايرانيان قديم بوده که به گفته"گزنوفون" به اطفال کوچک تا شانزده سالگي تعليم داده ميشد. شرح جنگ رستم و اشکبوس در شاهنامه اين ادعا را ثابت مي کند.
به گفته هردوت مورخ يوناني، ايرانيان داراي سه صفت ممتاز جوانمردي بوده اند:
راست مي گفتند، راست بر اسب مي نشستند و راست تير مي انداختند.
ودر جاي ديگر اينگونه عنوان مي کند:

" ايرانيان در تربيت فرزندان خود از سن پنج سالگي تا بيست سالگي کمانگيري و سوارکاري را مي آموختند."
مصريان باستان با اتصال چوب و شاخه هاي محکم درختان، کمانهاي محکم و با استقامتي مي ساختند.
با توجه به نشانه هاي بر جا مانده تخمين زده مي شود که وزن کمانهايي که که ارتفاع آنها از يک مرد کمي کوتاهتر بوده 1/68  تا 8/90 کيلوگرم بوده است. تصور مي شود که شکارچيان از پيکانهايي به طول 5/2 فوت(2/76 سانتيمتر) و با سر پيکان برنزي استفاده ميکردند.
اولين کمان که قديمي ترين کمانه به عنوان ابزار جنگي محسوب مي شودبا قدمت 3500 تا 4000 سال قبل از ميلاد مسيح در ناحيه نيل کشور مصر باستان پيدا شد.قابل تذکر است که يهوديان قديم  کمانهاي خود را از چوب و شاخ بوفالوي آبي مي ساختند.
قرآن کريم  کتاب آسماني دين مبين اسلام، تيراندازي را به نوعي ممتاز مطرح مي فرمايد"و ما رميت و لکن الله رمي" از لحاظ تشويق مردم به اين ورزش شرط بندي را که در دين اسلام حرام مي باشد براي اين ورزش  مجاز شمرده است.
قوم پارت ايراني که از خراسان بر خاستند کمانگيران بسيار قدرتمندي بودند و در ساختن تير و کمان  مهارت بسياري داشتند.
اقوام آسياي مرکزي هم به نوبه خود کمانگيراني چابک بودند و مي توانستند در حال تاخت  و تاز بر پشت اسب و با مهارت و دقت  تير بياندازند. به طور کلي در جنگهاي دوره باستان، تا زمانيکه دو لشکر به هم نمي رسيدند، کماندارها نقش اصلي را بر عهده داشتند. آخرين جنگ بزرگي که در آن از تيرو کمان بيشتر استفاده شده است، در سال 1860 ميلادي در جنگ ((تاکو)) بود که سربازان ارتش چين مسلح به تيروکمان بودند.
اولين نوک پيکانهاي سنگي در آفريقا و حدود 2500 سال پيش از ميلاد کشف شد. تيرهاي نوک آتشي، تيرهاي سر چخماخي و تيرهاي پري، احتمالا بين 2500 ـ1800 سال پيش از ميلادبوجود آمده بود.
در قرن شانزدهم، با اختراع اسلحه آتشين(تفنگ و توپ)، تيراندازي با تيروکمان اهميت خود را در ارتشها از دست داد. وقتي جايگاه جنگي تيروکمان از بيد رفت، رفته رفته اين وسيله براي ورزش مورد توجه قرار گرفت و براي آن مسابقاتي ترتيب داده شد. ضمنا اولين مسابقه تيراندازي با کمان در سال 1673 ميلادي،در منطقه يورکشاير انگلستان بوجود آمد و در سال 1860 ميلادي، باشگاه کمانگيران در انگلستان بوجود آمد و در سال 1879 ميلادي اتحاديه ملي تيراندازي با کمان، در آمريکا تاسيس شد.

مسابقات جهاني تيراندازي با کمان:
اين رشته ورزشي و رزمي، از سال 1931 ميلادي تحت نظر فدراسيون بين المللي رسميت يافت. پس از سال 1931 تا سال 1950 ميلادي بطور ساليانه و از آن به بعد هر دو سال يکبار برگزار ميگردد.
تيراندازي با کمان امروزه در کشورهاي آمريکا،روسيه، بلژيک، ژاپن، فنلاند و ... محبوبيت خاص دارد و حتي معلولين نيز در مسابقات ويژه، اين ورزش را انجام ميدهند و با هم رقابت مي کنند.رکورد امتياز تيروکمان 2880 بوده که قهرماني به نام "دارال پست" از آمريکا توانست 2548 امتياز کسب کند.اين رکورد جالب در مسابقات قهرماني تيروکمان جهان  و در سال 1975 در سويس بدست آمد.
پرتاپ تيروکمان در مسافتهاي زياد،نشان دهنده قدرت کمانگيرهاست.در سال1971 ميلادي تيراندازي به نام "هري درک" از کاليفرنيا موفق شد تير خود را تا 4/1854 فوت پرتاپ کند.
امروزه در ساختن تيروکمان پيشرفتهايي حاصل شده است و فناوري بکار رفته در ساخت کمان هاي نوين کمان به گونه اي که در عين سبکي و مقاومت، قابليت پرتاب تير در مسافتهاي طولاني را دارا مي باشد.
تيراندازي با کمان، يکي از رقابت انگيزترين و قابل اجراترين ورزشهاي دنيا مي باشد و همين امر موجب جذابيتاين ورزش شده است. تقريبا هر کسي و با هر سني مي تواند در اين ورزش شرکت کند. اين ورزش در عين مفرح بودن، نياز به آمادگي جسماني زيادي دارد. انجام اين ورزش نه تنها قدرت بدني را افزايش مي دهد بلکه تمرکز و انعطاف پذيري را هم بالا مي برد. ورزش تيروکمان  به ورزشکاران درس تمرکز و صبوري مي آموزد و ذهن را تقويت مي نمايد. 

تيروکمان در المپيک:
اين رشته در المپيک باستان مطرح بوده و به همين دليل با آغاز رقابتهاي المپيک نوين، در شمار مسابقات رسمي وارد شد. نوع تيراندازي با کمان در مسابقات المپيک امروزي، تيراندازي به هدف است که توسط فدراسيون بين المللي تيروکمان کنترل و نظارت مي شود.
تيراندازي با کمان درسال 1900ميلادي به عنوان رشته اي از المپيک نوين وارد اين عرصه شد و در المپيک سالهاي 1904، 1908و1920 ميلادي مسابقات آن برگزار گرديد. در المپيک سالهاي 1904و1908 ميلادي زنان نيز در اين رشته شرکت کردند. اما در اين دوره ها،برخلاف بسياري از رشته ها، از ورزش تيروکمان استقبال شاياني از طرف مردم و تماشاگران به عمل نيامد به دليل اينکه هنوز براي مردم بخوبي شناخته نشده بودو همچنين مشکل بعدي براي اين ورزش در آن دوره ها وجود قوانين و مقررات و روشهاي گوناگون مخصوص به هر کشور بود که در مسابقات ايجاد معضل و مشکلات جانبي مي کرد.
لذا به همين دليل از المپيک سال 1920 آنورس بلژيک اين رشته از جدول رقابتها حدف شد و پس از سپري شدن نيم قرن، در المپيک 1972 مونيخ تيراندازي با کمان دوباره در فهرست مسابقات قرار گرفت.المپيک سال1984 لوس آنجلس ايام کليدي براي تيراندازان با کمان در آن مسابقه بودچرا که در طول المپيک لوس آنجلس تمام جايگاههاي تماشاچيان براي ديدن مسابقات بيش از انتظار توسط طرفداران اشغال شده بود و بدنبال همين استقبال و اشتياق عمومي از اين ورزش، پيشرفتهايي در تجهيزات و تکنيکهاي تيروکمان بوجود آمد.اين پيشرفتها باعث پيدايش کمانگيران با کلاس جهاني،بالارفتن سطح امتيازات و همچنين پرتاب تيرهايي با برد فراتر از محل جمعيت حاضر (تماشاچيان) گرديد.
در المپيک سال 1992 ميلادي بارسلون،"آنتونيو ريبولو" از تيم اسپانيا، مشعل المپيک  بارسلونا را با يک پرتاب دقيق، زيبا و وصف نشدني در مراسم افتتاحيه  روشن کرد. او در ادامه مسابقات توانست براي تيم اسپانيا مدال طلاي مسابقات تيروکمان را کسب نمايد.